ንሰብ ዝተመርመረ ዴመንሺያ መድሃኒት ኣመሓዳድራ ምሕጋዝ

ዝድለ ሓገዝ ምስ ዝቕየር ልምዲ መድሃኒት ድማ ይቕየር። ሰብ ንመጠን ምዝካር፡ ንመለለዪ ምንባብ ወይ ንምድጋም መድሃኒት ሓገዝ ክደሊ ይኽእል፤ ንካልኦም ክፋላት ግና ብርእሱ ክውስን ይደሊ ይኽእል። ዓላማ ብዘይ ዝኣክል ምቁጻጻር ሰብ ብድሕነት ክጥቀም ምድጋፍ እዩ።

መምርሒ ድሕነት መድሃኒት ናይ Alzheimer’s Association ምስ ሓኪምን ፋርማሲስትን ምስራሕን ዘመናዊ ዝርዝርን መደብ ምስማምዕን ይመክር። ሓበሬታ ጠቅላላ እዩ። ንመድሃኒት ሰብ ኣዘዝቲ ሓኪም ወይ ፋርማሲስት መምርሒ ተኸተል።

ሰብ ኣብ ልምዲ መድሃኒት ብኸመይ ክሳተፍ ይኽእል?

ሰብ እንታይ ሓገዝ ከም ዝደሊ ሕተት። ዝተመርኮሰ ተዘኻኸሪ፡ ሓገዝ ናይ ምኽፋት ዕቃ፡ ወይ ሓደ ስድራቤት ዝዝርዝር ክምርምር ክደሊ ይኽእል። ሰብ ገለ መድሃኒት ብገዛእ ርእሱ ክኽእል እንተ ኮነ፡ ይኸውን ነቲ ዓቕሚ ኣብ ቀረባ ዓይኑ ዕቀቦ። ሓድሽ መደብ ተዘኻኸሪ ምስኡ ተዘራረብ፡ ምቕያር ድማ ብዝጸንሖ እንተ ኮነ ኣስተኻኽል።

ቀሊል ዝርዝር ግልጺ ቋንቋ ተጠቐም። መድሃኒት ኣብ ዝተወስነ ግዜ እንተ ዝወሰድ፡ ብመምርሒ ፋርማሲስት ዝሰማማዕ እንተ ኮነ ጥራይ ኣብ ዝለመድዎ ልምዲ ተዘኻኸሪ ኣራኸብ። ሰብ ክምልስ ግዜ ሃብ። ኣይትምርምሮ፡ ንምርሳዕ ኣይትኽሰሶ፡ ድሕሪ ምውሳድ ዝተወሰደ መድሃኒት ኣይትክራከሮ።

ተዘኻኸሪ ዘይሰርሕ እንተ ኮነ፡ ቀንዲ ጸገም እንታይ ምዃኑ ሕተት። ሊቃብ ዘይንበብ፡ ዕቃ ዘይኽፈት ወይ መድሃኒት ዘይምቹ ስምዒት ዘምጽእ ክኸውን ይኽእል። ሓኪም ወይ ፋርማሲስት ኣማራጺ ክረኽብ ይሕግዝ። ብግምት ልምዲ መድሃኒት ኣይትቕይር።

ኣብ ዝርዝር መድሃኒት እንታይ ክህሉ ኣለዎ?

ንዝኾነ መድሃኒት ሓደ ዘሎ ዝርዝር ዕቀብ፡ ስም ኩሉ መድሃኒት፡ መጠኑን መዓልቱን፡ ከምኡ’ውን ንእንታይ ከም ዝተዋህበ። ብዘይ ጽሑፍ ሓኪም ዝግዛእ መድሃኒት፡ ቫይታሚናትን ዕፅታትን ተወሳኺ ምግቢታትን ኣእትዎ። ኣለርጂን ዝሓለፈ ጸገም ጎንጺን ከምኡ’ውን ኣብ ክንክን ሰብ ዝሳተፉ ሓኪማት ስሞም ጽሓፍ።

ዝርዝር ናብ ቀጠሮታት ሕክምና ኣምጽእ፡ ሓኪም ሓደ ነገር ምስ ቀየረ ድማ ኣሓድስ። ሰብ ካብ ሓንቲ ሓኪም ንላዕሊ ዝርኢ እንተ ኮነ፡ ዝርዝር ንኣባላት ክንክን ዝሰማምዖ ጥራይ ኣካፍል። ዝርዝር ሰብን ዝመረጽዎም ሓጋዝን ዝረኽብዎ ቦታ ዕቀቦ፡ ከም ሓበሬታ ጥዕና ውልቃዊ ድማ ሓልዎ።

ሓድሽ መድሃኒት ምስ ዝጽሓፍ ምስ ሓኪም ወይ ፋርማሲስት ኣደጋ ምትሕብባር ክፈትሹ ሕተት። ሰብ ድሕሪ ምቕያር መድሃኒት ሓድሽ ጸገም እንተ ኣጋጠሞ፡ ዝተጀመረሉ ግዜ ጽሓፍ፡ ምስ ዘዘዘ ሰብ ተራኸብ። ለውጢ ባህርያ ብዙሕ ምኽንያት ክህልዎ ይኽእል፤ ብዘይ ሙያዊ ምኽሪ መድሃኒት ተጠያቂ ምዃኑ ኣይትግመት።

ሳጥን መድሃኒትን ተዘኻኸሪን ኣየድልዩን ይሕግዙ ድዮም?

ካላንደር፡ ጽሑፍ ዝለዓለ ሰሌዳ ወይ ሳጥን ክኒን ገለ ሰባት ክሕግዝ ይኽእል። ዝበለጸ ዕቃ ብመድሃኒት ሰብን ዓቕሙን ይምካሕ። ካብ ናይ ምንባብ ዝኾነ ጥቅልታ ቅድሚ ምውጻእ ሳጥን ክኒን ተኽእሎ ምዃኑ ምስ ፋርማሲስት ሕተት። ገለ መድሃኒት ፍሉይ ክብረትን ዕቀባን ይደሊ።

ንመን ሳጥን ክመልእን ክፈትሽን ከም ዝኸውን ተሰማማዑ፡ ከምኡ’ውን መድሃኒት ኣብ ዘይተኸሰተ ወይ ደጊም ኣብ ዝተኸሰተ ኣገባብ ክመሓላለፍ ኣገባብ ምክልካል ኣመሓዳድር። ኣብ ምሕጋዝ ብላሕቲ ሰባት እንተ ኮኑ ሓደ ናይ ምዝጋብ ኣገባብ ዝጸንሖ ተጠቐሙ። ሰብ ሳጥን ብገዛእ ርእሱ ክምሕዞ እንተ ደሊ፡ ብሰላምን ብሰርሒን ክኸውን ፋርማሲስት ሕተት።

መጠን ዝተረፈ እንተ ኮነ፡ ናይ መድሃኒት ጽሑፋዊ መምርሒ ርኣይ ወይ ካብ ምውሳን ቅድም ፋርማሲስት ደዉል። ብዘጠቓልል መምርሒ ኣይትግመት ወይ መጠን ኣይትድብል።

ሰብ እንተ ኣበየ ወይ ጉሮሮ ምትራፍ ጸጋሚ እንተ ኮነ እንታይ?

ደው በል፡ ጸገም እንታይ ምዃኑ ሕተት። ሰብ ጣዕሚ ዘይፈትዎ፡ ክሓምም፡ ደኺሙ ወይ ዝነግሮ ዝነበረ ዘይፈልጥ ክኸውን ይኽእል። ሰብ ክምልስ ናይ ምስማዕ ግዜ ሃብ። መድሃኒት ብዘይ ፍቓድ ናብ ኣፍ ኣይትእቱ ወይ ብምግቢ ኣይትሓብእ፡ ብሙያዊ ምኽሪ ኣይትምድዕ።

ክኒን ኣይትፈጭዕ፡ ኣብ ቀፎ ዘሎ መድሃኒት ኣይትኽፍት ወይ ምስ ምግቢ ኣይትሓውስ ኣዘዝቲ ሓኪም ወይ ፋርማሲስት ድሕነት ኣረጋጊጹ እንተ ዘይኮነ። ሓደ ሓደ መድሃኒት ከም ዝደለ ዘይሰርሕ ወይ ጉድኣት ክፈጥር ይኽእል። ጉሮሮ ምትራፍ ጸጋሚ እንተ ኮነ ፈሳሽ ወይ ካልእ ዓይነት ኣለዎ ድዩ ሕተት። ንመጠንካ ብገዛእ ርእስካ ኣይትቕይር፤ ምስ ሓኪም ወይ ፋርማሲስት ተዘራረብ።

መድሃኒት ብኸመይ ክዕቀብን ክምሕዞን ኣለዎ?

መድሃኒት ብመምርሒ ሊቃብን ፋርማሲስትን ዕቀቦ። ሰብ ብዘይ ፍልጠት ተወሳኺ መጠን ክወስድ ይኽእል እንተ ኮነ፡ ንዕቀባን ሓገዝን እንታይ ከም ዝኸውን ምስ ሰብ ናይ ክንክን ቡድን ተዘራረብ። ቤት መዝገብ ዝተዓጽወ ኣብ ገለ ኩነታት ይሕግዝ፤ ምዕቃብ ግና ምስ ውልቃዊነት ሰብ ክሰማማዕ ኣለዎ። ዓቕሚ ሰብ ምስ ዝቀያየር መደብ ገምግም።

ጊዜኡ ዘሓለፈ ወይ ዝተቋረጸ መድሃኒት ብፍሉይ ዕቀብ፡ ብኸመይ ድማ ብድሕነት ከም ዝወገድ ምስ ፋርማሲስት ሕተት። ዝጸንሐ መድሃኒት ከም ሕጽየት ኣይትዕቀብ፡ ድማ ኣብ ሰባት ኣይትመቓቐል። መድሃኒት ዝጠፍእ ወይ መጠን ክድገም ዝኽእል እንተ ኮነ፡ ቅልጡፍ ምኽሪ ንምርካብ ምስ ፋርማሲስት፡ ናይ መርዝ ኣገልግሎት ወይ ድንገተኛ ኣገልግሎት ተራኸብ።

ናይ ሕክምና ሓገዝ መዓስ ክደሊ?

ሰብ ጸገም ሓደ ካብ ድሕሪ ሓድሽ መድሃኒት ጎንጺ ጎንጺ ጸገም ወይ ሓጋጊ ጸገም ምውሓጥ ወይ ቀጻሊ ጸገም ዝውሓጥ ብእንተ ኮነ ሓኪም ወይ ፋርማሲስት ተራኸብ። ንግልጺ ጽሑፋዊ መምርሒ ሕተት። ብገዛእ ርእስካ መድሃኒት ኣይትቁም ወይ ኣይትንእሶ።

ሰብ መድሃኒት ዝኽፍኡ ዝተወስኸ እንተ ዝመስለኩም፡ ብኣካባቢኻ ናይ መርዝ ኣገልግሎት ወይ ድንገተኛ ኣገልግሎት ብቕልጡፍ ድወል። ሰብ ብድንገት ሓሳቡ ዝተዘበለ እንተ ኮነ ምኽሪ NHS ብዛዕባ ቅልጡፍ ሕክምና ይሕብር። ኣብ ዝነብርሉ ቦታ ኣገልግሎት ድንገተኛ ወይ ናይ ቅልጡፍ ክንክን ኣገባብ ተጠቐም።

ንመደበኛ ቀጠሮታት፡ መምርሒ ቀጠሮ ሓኪም ሕቶታትን ዝርዝር መድሃኒትን ንምድላው ይሕግዝ። መምርሒ ሆስፒታል ብዛዕባ ምክፋል ሓበሬታ መድሃኒት ምስ ቡድን ክንክን ይዛረብ።

ዝበለጸ ልምዲ ሰብ ዝቕበሎን ቡድን ክንክን ዝርድኦን እዩ። ሕቶታት ሕተት፡ ዝርዝር ሓዲስካ ዕቀብ፡ ድሕሪኡ ድማ ቅድሚ ዝኾነ ለውጢ ሙያዊ ምኽሪ ርከብ።