Go Thusa Motho yo o Nang le Dementia Go Laola Dithibela

Tlwaelo ya dithibela e ka fetoga fa tlhokego e fetoga. Motho a ka batla thuso ya go gopola kgafo, go bala lebaledi kgotsa go tlatsa molomo wa thibela, mme le fa go ntse jalo a ka batla go laola dilo tse dingwe ka boene. Maikaelelo ke go thusa ka tsela e e bolokegileng ntle le go tsaya tiro yotlhe.

Tataiso ya Alzheimer’s Association ka tshireletso ya dithibela e eletsa gore go dirisanwe le dingaka le bathusi ba dithibela, go bolokwe lenaane le le ntshitsweng ka nako le go dumelanwa ka tlwaelo. Tsebo e e mo tsebeng ya mo ke ya kakaretso. Latela ditaelo tsa ene yo o laelang le mothusi wa dithibela ka dithibela tsa motho.

A ke akaretse motho mo tlwaelong ya dithibela ka tsela efe?

Botsa gore motho o batla thuso efe. A ka rata kgakololo, thuso ya go bula setshedi kgotsa ngwana wa lelapa a sekaseke lenaane. Fa motho a kgona go laola dithibela tse dingwe a ntse a le nosi, a di tshware mo mothong. Tsamaiso e ntšha ya dikgakololo e tshwanetse go buisanwa le ene mme e fetolwe fa e dira gore a kgathale kgotsa a lekane.

Dirisa mafoko a a tlhamaletseng, a a bolelang sentle. Fa motho a nwa thibela ka nako e e tlwaelegileng, dirisa kgakololo mo tlwaelong e e tlwaelegileng fela fa e tshwana le ditaelo tsa mothusi wa dithibela. Letla motho nako ya go araba. Se mo botse dipotso, se mo ntshe ka tlhoko ka go lebala kgotsa se tlhotlhomise ka gore a nwa kgafo le fa.

Fa kgakololo e sa dire, botsa gore karolo e e thata ke efe. Lebaledi le ka nna le thata go bala, setshedi se ka nna se thata go se bula kgotsa thibela e ka nna ya dira gore a sa ikutlwe sentle. Ngaka kgotsa mothusi wa dithibela a ka thusa go bona ditlhopho. Se fetole tlwaelo ya thibela ka go akanya.

Lenaane la thibela le tshwanetse go bontsha eng?

Boloka lenaane le le sa tlhokeng go fetolwa, le le nang le leina la thibela e nngwe le e nngwe, bogolo jwa yone le nako ya go e nwa, le lebaka la go e neelwa fa le itsege. Akaretsa dithibela tse di rekwang ka boyone, mefuta ya tlhaho, mebetsi le dijanthe. Bontsha dikgafo kgotsa dikgatlhego tsa kwa pele le maina a bagaleshi ba ba tlhokomelang motho.

Tlisa lenaane kwa dikopanong tsa boitekanelo mme o le fetole fa ngaka e fetola sengwe. Fa motho a bona ngaka e le nngwe go feta e le nngwe, abelana ka lenaane le setlhopha sengwe le sengwe sa tlhokomelo fela fa motho a dumelana le seo. Boloka lenaane mo go ka bonwang ke motho le bathusi ba ba tlhophilweng, mme o le shirelele jaaka tshedimosetso e e ikaegileng ya boitekanelo.

Botsa ngaka kgotsa mothusi wa dithibela go lebelela dikgolagano tse di kgonegang fa thibela e ntšha e kwalwa. Fa motho a na le bothata jo bo mo ntšha fa go fetolwa ga thibela, kwala ka nako e e simolotseng le go ikgolaganya le ene yo o e laelang. Phetogo ya boitshwaro e ka nna le mabaka a mantsi, ka jalo o se akanye gore thibela ke yone e e tshwanetseng go nna le boikarabelo fa ga o bua le setsenyi.

A setshedi sa dipilisi kgotsa dikgakololo di ka thusa?

Kalentara, tshwantsho e e kwadilweng kgotsa setshedi sa dipilisi di ka thusa batho ba le bangwe. Sediriswa se se siameng se ikaegile ka dithibela tsa motho le dikgono tsa gagwe. Botsa mothusi wa dithibela gore a setshedi sa dipilisi se a se tshwanelang pele ga o fetisa dithibela go tswa mo mokotleng wa tsone wa tshimologo. Dithibela tse dingwe di tlhoka tlhokomelo e e kgethegileng kgotsa polokelo e e kgethegileng.

Dumelanang gore ke mang yo o tla tlatsa kgotsa go lebelela setshedi le gore le se ke la tlhoka kgotsa go nna le dikgafo tse di feteletseng. Fa bathusi ba le bantsi ba thusa, dirisa tsela e le nngwe e e tshwanang ya go kwala dithibela tse di neetsweng. Fa motho a batla go laola setshedi ka boene, botsa mothusi wa dithibela gore a ka dira jang gore se nne se bolokegile le se se dirisegang.

Fa kgafo e tlhoka, lebelela ditaelo tsa kwadilweng tsa thibela eo kgotsa ikgolaganye le mothusi wa dithibela pele ga o dira sepe. Se akanye kgotsa se oketse kgafo ka gore o buile le tataiso ya kakaretso.

Go direng fa motho a gana kgotsa a na le bothata jwa go gasa?

Emisa o botse gore go na le eng. Motho a ka se rate tatso, a ka ikutlwa a kgaogana, a ka nna a kgathetse kgotsa a sa tlhaloganye gore thibela ke ya eng. Mo neele tlhaloso e e tlhamaletseng le nako ya go araba. Se tlhomele thibela mo molomong wa motho kgotsa go e fitlhela mo dijong ntle le tumelo le keletso ya setsenyi sa boitekanelo.

Se kgaole thabelete, se bule kapse kgotsa se tsenye thibela mo dijong fa setsenyi sa boitekanelo sa tlhomamisa gore go bolokegile. Dithibela dingwe di ka se dire ka tsela e e lebelelwang kgotsa di ka nna kotsi fa di fetolwa. Fa go gasa go le thata, botsa gore a go na le mofuta wa metsi kgotsa sebopego se sengwe. Ikgolaganye le ngaka kgotsa mothusi wa dithibela go na le go fetola kgafo ka boene.

Dithibela di tshwanetse go bolokwa le go tshwarwa jang?

Boloka dithibela go ya ka ditaelo tsa lebaledi le tsa mothusi wa dithibela. Fa motho a ka nwa kgafo e e oketsegileng ka bosiamisi, botsa motho le setlhopha sa tlhokomelo gore ke polokelo kgotsa thuso efe e e siameng. Kabo e e tshwailweng e ka thusa mo maemong a mangwe, mme go ya ga motho le boipuso jwa gagwe le tsone di a bala. Lekola moralo fa dikgono tsa motho di fetoga.

Boloka dithibela tse di feditseng kgotsa tse di tlogetsweng di le nosi, mme o botse mothusi wa dithibela gore o di lahla jang ka tsela e e bolokegileng. Se boloke ditshwetso tsa kgale e le tshireletso, kgotsa go abelana dithibela magareng ga batho. Fa thibela e nyelela kgotsa fa kgafo e ka nna ya dirwa gape, ikgolaganye le mothusi wa dithibela, tirelo ya go tlhokomela dikgafo tsa tshwantsho kgotsa tirelo ya tshoganyetso ka kgakololo e e pateletsang.

A ke batle thuso ya boitekanelo neng?

Ikgolaganye le ngaka kgotsa mothusi wa dithibela fa motho a na le dikgatlhego tse di tshwenyang, bothata jwa go gasa, dikgafo tse di lekaneng tse di sa dirweng kgotsa phetogo e e tlhomamang morago ga thibela e ntšha. Botsa dikwalo tse di tlhamaletseng. Se emise kgotsa se fokotse thibela ka boyone.

Fa o akanya gore motho o nwile dithibela tse di feteletseng, ikgolaganye le tirelo ya go tlhokomela dikgafo tsa tshwantsho kgotsa ditirelo tsa tshoganyetso mo lefatsheng la gago ka bonako. Fa motho a tlhola a nna le bothata jwa go akanya, NHS e eletsa thuso ya boitekanelo ka bonako. Dirisa ditirelo tsa tshoganyetso kgotsa tshwetso ya tlhokomelo e e tshwanetseng ya tshoganyetso mo lefelong la gago.

Ka dikopano tsa tlwaelo, setlhogo sa go etela ngaka se ka thusa go lokisa dipotso le lenaane la dithibela. Setlhogo sa go etela asepetlwana se bua ka go abelana ka tshedimosetso ya dithibela le setlhopha sa tlhokomelo.

Tsela e e bolokegileng e tlhoka go nna e e amogelwang ke motho le e e tlhaloganyang ke setlhopha sa tlhokomelo. Botsa dipotso, boloka lenaane le le ntshitsweng ka nako mme o bone kgakololo ya boitekanelo pele ga o dira phetogo.