Utunzaji wa Mnyama Kipenzi na Demensia

Mnyama kipenzi anaweza kuwa sehemu ya mdundo wa kila siku wa mtu na maisha ya familia. Kulisha, kutembea au kukaa tu na mnyama kunaweza pia kuwa shughuli ambayo mtu anataka kuendelea nayo. Demensia inaweza kufanya baadhi ya kazi kuwa ngumu, lakini hiyo haimaanishi mtu mwingine achukue kila kitu moja kwa moja.

Mwongozo wa Alzheimer’s Society kuhusu utunzaji wa mnyama kipenzi unapendekeza kupanga utunzaji wa mnyama mapema na kutumia mazoea au vikumbusho. Mwongozo wa Dementia Australia kuhusu shughuli unajumuisha wanyama kipenzi miongoni mwa shughuli zenye maana. Lengo hapa ni msaada wa vitendo kwa mtu na mnyama, si dai kwamba wanyama kipenzi wanatibu demensia.

Tunawezaje kufanya utaratibu wa kumtunza mnyama uwe rahisi?

Anza kwa kuuliza mtu ni kazi zipi anazofurahia na anataka kuendelea nazo. Mtu mmoja anaweza kupenda kulisha paka lakini asipende kusafisha sanduku lake; mwingine anaweza kutaka kumtembeza mbwa pamoja na mwanafamilia. Weka mpango mahususi kwa mtu, mnyama na msaada uliopo.

• Unganisha utunzaji na utaratibu uliopo. Weka chakula baada ya kiamsha kinywa, kagua bakuli la maji unapotengeneza chai, au mtembeze mbwa baada ya kipindi cha redio anachokijua. Kidokezo kilichopo tayari katika siku kinaweza kufuatwa kwa urahisi kuliko ratiba mpya.
• Weka vifaa mahali pamoja panapojulikana. Hifadhi chakula, kamba au brashi ya mnyama pamoja mahali ambapo mtu anatarajia, huku vitu vizito au kemikali vikiwekwa salama. Lebo au dokezo rahisi linaweza kusaidia ikiwa mtu anataka.
• Weka kikumbusho kimoja kinachoonekana. Dokezo fupi karibu na vifaa vya mnyama au ingizo la kalenda linaweza kutosha. Epuka kujaza nyumba kwa vikumbusho vinavyomfanya mtu ajisikie anafuatiliwa au anasahihishwa.
• Ruhusu muda wa kazi. Kutembea au kulisha kunaweza kuchukua muda zaidi kuliko zamani. Usimharakishe mtu ikiwa anafurahia wakati huo pamoja.

Ikiwa watu kadhaa wanashiriki utunzaji wa mnyama, tumia orodha fupi inayoonyesha nani anashughulikia kila kazi siku hiyo. Iweke karibu na vifaa au tumia kikumbusho ambacho mtu tayari anakipenda. Epuka kuunda kengele au madokezo ya ziada wakati kidokezo kimoja wazi kinatosha.

Mwongozo wetu wa mazoea ya kila siku una mawazo zaidi ya kuunganisha shughuli na sehemu inayojulikana ya siku.

Familia au marafiki wanaweza kutoa msaada gani?

Toa kazi mahususi badala ya ahadi ya jumla. Rafiki anaweza kununua chakula cha mnyama kila mwezi, jirani anaweza kujiunga na matembezi, au mwanafamilia anaweza kumpeleka mnyama kwa miadi ya daktari wa mifugo. Ikiwa mtu anataka kuendelea kulisha au kupiga mswaki mnyama, panga msaada karibu na nafasi hiyo badala ya kumwondolea.

Kubalianeni nani atasaidia endapo mlezi wa kawaida hayupo au mtu anaugua. Mwambie msaidizi huyo vifaa viko wapi, mazoea anayopendelea mtu ni yapi, na nani wa kuwasiliana naye mnyama akionekana mgonjwa. Hakikisha msaidizi anajisikia vizuri na mnyama, na mnyama anajisikia vizuri naye.

Ikiwa mtu ana msaada kutoka kwa mtoa huduma, uliza jinsi utunzaji wa mnyama unavyoweza kuingia katika ziara. Ruhusa na kanuni za nyumbani ni muhimu: usidhani kwamba mlezi aliyelipwa anaweza kutembeza, kulisha au kushika mnyama kama sehemu ya kazi yake. Kubalianeni kazi hiyo na mtu, mtoa huduma na mwanafamilia anayehusika na mnyama.

Tunawezaje kujua wakati msaada zaidi unahitajika?

Angalia matukio mahususi badala ya kumhukumu mtu kwa hatua au alama. Bakuli linalobaki tupu mara kwa mara, matembezi yaliyokosekana yanayomfanya mnyama awe na msongo, au mtu anayeonekana amechoka baada ya kumtunza mnyama vinaweza kuashiria kwamba kazi moja inahitaji msaada zaidi. Mabadiliko ya tabia, hamu ya kula au mwonekano wa mnyama pia ni sababu ya kumwona daktari wa mifugo.

Zungumza na mtu kuhusu ulichokiona. Anaweza kukaribisha kikumbusho, matembezi ya pamoja au msaidizi kwa kazi moja huku akiendelea na sehemu nyingine ya utaratibu. Ikiwa tatizo la afya, uhamaji au usalama linaathiri uwezo wake wa kumtunza mnyama, muulize timu yake ya huduma au huduma ya msaada ya eneo lako kusaidia kupanga chaguzi.

Usisubiri hadi kuwe na dharura kabla ya kufikiria msaada wa akiba. Mwongozo wa kuishi peke yako na demensia unaeleza jinsi ya kukubaliana kuhusu ukaguzi wa mara kwa mara na msaada wa vitendo huku chaguo za mtu zikibaki katikati.

Tunapaswa kupanga vipi mabadiliko ya baadaye?

Muulize mtu ni nani angemwamini kumtunza mnyama ikiwa angelazwa hospitalini, yuko mbali na nyumbani au hawezi tena kufanya kazi fulani. Andika utaratibu wa kawaida wa mnyama, chakula, anwani ya daktari wa mifugo na watu waliokubali kusaidia. Weka taarifa hizo mahali ambapo mtu na wasaidizi wanaoaminika wanaweza kuzipata, kwa ruhusa ya mtu.

Mpango unaweza kubadilika kwa muda. Kagua unapobadilika utaratibu, uhamaji au msaada wa mtu, au mahitaji ya mnyama yanapobadilika. Ikiwa kuhama kunakuwa lazima, mshirikishe mtu katika kuamua mnyama ataishi wapi na jinsi wanavyoweza kuwasiliana wakati hilo linawezekana. Kupanga mapema kunawapa kila mtu muda zaidi wa kufikiria chaguzi zinazolinda matakwa ya mtu na utunzaji wa mnyama.

Ikiwa ziara au shughuli ya mnyama haimfai mtu, nifanye nini?

Mwache mtu na mnyama waamue mwendo. Pangeni muda pamoja tu ikiwa wote wawili wanaonekana kustarehe. Ziara fupi, kukaa karibu au kutazama picha ya mnyama inaweza kutosha. Simama mtu akianza kujisikia vibaya, mnyama akijaribu kuondoka au akionekana na msongo. Mawazo ya shughuli ya tovuti yetu yanajumuisha njia nyingine zinazojulikana za kutumia muda pamoja.