Tlhokomelo ya Dipholo le Dementia: Thusa Tlwaelo e e Abelanwang

Phoofolo e ka nna karolo ya letsatsi la motho le ya botshelo jwa lelapa. Go fepa, go tsamaya ka yone kgotsa go nna fatshe le yone ke tiro e motho a ka batlang go e tswelela. Dementia e ka dira gore ditiro tse dingwe di thate, mme seo ga se raya gore mongwe a tsenye tiro ka boene.

Tataiso ya Alzheimer’s Society ka tlhokomelo ya phoofolo e eletsa gore tlhokomelo ya phoofolo e rulaganyediwe ka nako le go dirisa ditlwaelo kgotsa dikgopotso. Tataiso ya Dementia Australia ka mesebetsi e akaretsa dipholo mo mesebetsing e e ka nnang botlhokwa. Maikaelelo ke thuso ya tlhokomelo ya motho le phoofolo, ga se tlhomamiso ya gore dipholo di alafa dementia.

Re dira jang gore tlwaelo ya tlhokomelo ya phoofolo e nne bonolo?

Simolola ka go botsa motho gore ke ditiro dife tse a di itumelelang le tse a batlang go di tswelela. Motho a ka rata go fepa katse mme a sa rate go phepafatsa lebokoso la yone; yo mongwe a ka rata go tsamaya ka nja le ngwana wa lelapa. Dira gore rulaganyo e nne e e itsegeng go motho, phoofolo le thuso e e leng teng.

• Kopanya tlhokomelo le tlwaelo e e leng gone. Beha dijo mo ntlheng morago ga bogobe jwa mosegare, lebelela kopi ya metsi fa o dira tee, kgotsa tsamaya ka nja morago ga lenaneo la rediyo le le tlwaelegileng. Tshupo e e leng gone mo letsatsing e ka nna bonolo go e latela go na le letlha le lesha.
• Boloka ditlhokwa mo lefelong le le tlwaelegileng. Boloka dijo, tlhogo kgotsa borasi jwa phoofolo mmogo mo lefelong le motho a le lebelelang, mme dilo tse di boima kgotsa tsa dikhemikale di nne di beilwe ka tlhoko. Lebaledi le le bonolo kgotsa kwalo e nnye e ka thusa fa motho a e batla.
• Tshwaya segopotso se le sengwe se se bonalang. Kwalo e khutshwane e e kgaufi le ditlhokwa tsa phoofolo kgotsa tlhakanyo ya kalendara e ka nna e lekane. Se tlatse gae ka dikgopotso tse di dirang gore motho a ikutlwe a lebelelwa kgotsa a laelwa.
• Ntsha nako ya tiro. Tsamaiso ya go tsamaya kgotsa go fepa e ka nna ya tsaya nako e e fetang kwa pele. Se mo potlakisetse fa a itumelela nako e ba e tshwara mmogo.

Fa batho ba le bantsi ba abelana tlhokomelo ya phoofolo, dirisa lenaane le le khutshwane go bontsha gore ke mang yo o dirang tiro nngwe le nngwe mo letsatsing leo. Bo beye gaufi le ditlhokwa kgotsa dirisa segopotso se motho a se ratang. Se dire dikgopotso kgotsa dikwalo tse di oketsegileng fa tshupo e le nngwe e e tlhamaletseng e lekane.

Setlhogo sa tlwaelo ya letsatsi le letsatsi se na le dikgakololo tse dintsi tsa go kopanya ntlhakgolo le karolo e e tlwaelegileng ya letsatsi.

Ba lelapa kgotsa ditsala ba ka neela thuso efe?

Neela tiro e e itseng go na le tsholofelo e e akaretsang. Motsala a ka reka dijo tsa phoofolo kgwedi nngwe le nngwe, moagisani a ka kopana le motho mo tsamaisong ya dinao, kgotsa ngwana wa lelapa a ka ya go kopana le ngaka ya diphoofolo. Fa motho a batla go nna a fepa kgotsa a tlhaba phoofolo, rulaganya thuso go dikologa tiro eo go na le go e tlosa.

Dumelanang gore ke mang yo o tla thusa fa motho yo o tlwaelegileng a sa le gae kgotsa a sa phutse. Bolelela mothusi yoo gore ditlhokwa di kae, tlwaelo e motho a e batlang le gore a ikgolaganye le mang fa phoofolo e bonala e sa phutse. Lebelela gore mothusi o ikutlwa a le sentle le phoofolo, le gore phoofolo le yona e ikutlwa e le sentle le ene.

Fa motho a na le thuso go tswa mo go ba tlhokomelang, botsa gore tlhokomelo ya phoofolo e ka kopanngwa jang le dikopano tsa bone. Tumelo le melao ya ntlo di botlhokwa: o se ke wa akanya gore mothusi yo o duelwang a ka tsamaya ka phoofolo, a e fepa kgotsa a e tshwara e le karolo ya tiro ya gagwe. Dumelanang ka tiro le motho, mothusi le ngwana wa lelapa yo o tshwanetseng go tlhokomela phoofolo.

Re ka itse jang gore thuso e e tlatlana e tlhokega?

Lemoga ditiragalo tse di tlhomameng e seng go ahlaetsa motho ka mo mothong kgotsa ka dinontsho. Sejana se se tsewang go nna ope se tlhola se tlhaela, tsamaiso e e tlolwang e e dirang gore phoofolo e tshwenyege, kgotsa motho yo o bonalang a kgathetse ka morago ga go tlhokomela phoofolo di ka supa gore tiro e le nngwe e tlhoka thuso e e oketsegileng. Phetogo mo boitsholong, mo kgatlhegong ya dijo kgotsa mo mmeleng wa phoofolo le yona ke lebaka la go ikgolaganya le ngaka ya diphoofolo.

Bua le motho ka se o se lemogileng. A ka amogela segopotso, tsamaiso e e kopanang kgotsa mothusi wa tiro e le nngwe fa a sa ntse a tswelela ka tlwaelo e e setseng. Fa botlhoko jwa tlhokomelo ya boitekanelo, go tsamaya kgotsa tshireletso bo ama kgono ya gagwe ya go tlhokomela phoofolo, botsa setlhopha sa tlhokomelo ya gagwe kgotsa tirelo ya go thusa mo lefelong la gago gore e thuse go dira dikgetso.

Se se nne tlhokomelo ya morago ka nako e e siameng. Setlhogo sa go nna o nosi le dementia se na le ditsela tsa go dumelana ka go tsenya ditlhatlhobo le thuso e e tlhomameng fa motho a ntse a tshwara dikgetso tsa gagwe mo bogareng.

Re tshwanetse go rulaganya jang diphetogo tsa isagale?

Botsa motho gore ke mang yo a mo tshepang go tlhokomela phoofolo fa a ka tsenwa ke bolwetsi, a le kgakala le gae kgotsa a sa kgone go dira tiro e nngwe. Kwala tlwaelo ya phoofolo e e tlwaelegileng, dijo tsa yone, dintlha tsa ngaka ya diphoofolo le batho ba ba dumetseng go thusa. Boloka tshedimosetso mo lefelong le motho le bathusi ba ba tshepegang ba ka le fitlhelelang, ka tumelo ya motho.

Leano le ka fetoga ka nako. Le sekaseke fa tlwaelo ya motho, go tsamaya ga gagwe kgotsa thuso e a e amogelang e fetoga, kgotsa fa tlhokego ya phoofolo e fetoga. Fa go tlhoka go fetoga ga ntlo, akaretsa motho mo go tlhophong gore phoofolo e tla nna kae le gore a ka nna a tswelela go ikgolaganya le yone jang fa go tlhokega. Go rulaganya ka nako go fa botlhe nako e e oketsegileng ya go akanya ka ditlhopho tse di tshireletsang dikgetso tsa motho le tlhokomelo ya phoofolo.

Go direng fa go etela phoofolo kgotsa tiro ga e kgatlhise?

Letla motho le phoofolo ba bee leano la tlhoko. Fa ba bobedi ba bonala ba ikutlwa ba le sentle, neela nako e e tshwanang mmogo fela. Go etela ka nako e khutshwane, go nna gaufi kgotsa go lebelela setshwantsho sa phoofolo go ka lekana. Emisa fa motho a tshwenyega, phoofolo e leka go tsamaya kgakala kgotsa e bonala e sa itumelele. Setlhogo sa dikakanyo tsa mesebetsi se na le ditsela tse dingwe tse di tlwaelegileng tsa go dira nako mmogo.