Alagang Hayop at Dementia: Suporta sa Pang-araw-araw na Gawain

Maaaring bahagi ng pang-araw-araw na ritmo at buhay pamilya ng isang tao ang alagang hayop. Ang pagpapakain, paglalakad o simpleng pag-upo kasama ang hayop ay maaari ring maging gawaing gusto ng tao na ipagpatuloy. Maaaring pahirapan ng dementia ang ilang gawain, pero hindi ibig sabihin nito na awtomatikong dapat itong saluhin ng iba.

Iminumungkahi ng gabay ng Alzheimer’s Society tungkol sa pag-aalaga ng alaga ang maagang pagpaplano at paggamit ng nakagawian o paalala. Kasama ng gabay sa aktibidad ng Dementia Australia ang mga alagang hayop sa mga aktibidad na maaaring makabuluhan. Ang layunin dito ay praktikal na suporta para sa tao at sa hayop, hindi pag-aangking nagagamot ng alagang hayop ang dementia.

Paano namin gagawing mas madali ang nakagawiang pag-aalaga sa alaga?

Simulan sa pagtatanong sa tao kung aling gawain ang gusto niya at kayang panatilihin. Maaaring gusto ng isa na magpakain ng pusa ngunit ayaw maglinis ng kahon nito; ang iba naman ay gustong maglakad kasama ng aso at ng kapamilya. Gawing tiyak ang plano para sa tao, sa alaga at sa suportang mayroon.

• Ikonekta sa umiiral na nakagawian. Ilabas ang pagkain pagkatapos ng almusal, tingnan ang lalagyan ng tubig habang nagtitimpla ng tsaa, o ilakad ang aso pagkatapos ng pamilyar na programa sa radyo. Ang senyas na bahagi na ng araw ay maaaring mas madaling sundin kaysa bagong iskedyul.
• Itago ang gamit sa iisang pamilyar na lugar. Ilagay ang pagkain, tali o sipilyo ng alaga kung saan inaasahan ng tao, habang ligtas na nakaayos ang mabibigat na gamit o kemikal. Makakatulong ang simpleng etiketa o tala kung gusto ito ng tao.
• Gawing nakikita ang isang paalala. Maaaring sapat na ang maikling tala malapit sa gamit ng alaga o entry sa kalendaryo. Iwasang punuin ang bahay ng paalalang nagpaparamdam sa tao na binabantayan o itinatama siya.
• Maglaan ng oras para sa gawain. Maaaring mas matagal kaysa dati ang paglalakad o pagpapakain. Huwag madaliin ang tao kung nag-eenjoy siya sa oras na magkasama sila.

Kung maraming tao ang nag-aalaga sa alaga, gumamit ng maikling listahan para ipakita kung sino ang may hawak ng bawat gawain sa araw na iyon. Itago ito malapit sa gamit ng alaga o gumamit ng paalalang gusto na ng tao. Iwasang gumawa ng dagdag na alarma o tala kung sapat na ang isang malinaw na senyas.

Ang gabay sa pang-araw-araw na nakagawian ay may mas maraming ideya kung paano ikokonekta ang aktibidad sa pamilyar na bahagi ng araw.

Anong tulong ang maiaalok ng pamilya o kaibigan?

Mag-alok ng tiyak na gawain sa halip na pangkalahatang pangako. Maaaring bumili ng pagkain ng alaga bawat buwan ang kaibigan, sumama sa paglalakad ang kapitbahay, o samahan sa beterinaryo ang kapamilya. Kung gusto ng tao na patuloy na magpakain o magsipilyo ng alaga, ayusin ang tulong sa paligid ng papel na iyon sa halip na alisin ito.

Pagkasunduan kung sino ang tutulong kapag wala ang karaniwang tagapag-alaga o hindi maayos ang pakiramdam ng tao. Sabihin sa katulong na iyon kung nasaan ang mga gamit, anong nakagawian ang gusto ng tao, at kanino dapat tawagan kung mukhang may sakit ang alaga. Siguraduhing kumportable sa hayop ang katulong at kumportable rin ang hayop sa kanya.

Kung may suporta ang tao mula sa tagapagbigay ng pangangalaga, itanong kung paano maisasama ang pag-aalaga sa alaga sa mga pagbisita. Mahalaga ang pahintulot at tuntunin ng bahay: huwag ipalagay na kayang maglakad, magpakain o humawak ng hayop ang bayad na tagapag-alaga bilang bahagi ng tungkulin niya. Pagkasunduan ang gawain kasama ng tao, ng tagapagbigay ng serbisyo at ng miyembro ng pamilyang responsable sa alaga.

Paano namin malalaman kung kailangan ng dagdag na suporta?

Pansinin ang tiyak na pangyayari sa halip na husgahan ang tao ayon sa yugto o iskor. Ang mangkok na paulit-ulit na walang laman, paglalakad na nalaktawan at nagpapabalisa sa alaga, o taong mukhang pagod matapos mag-alaga ay maaaring senyales na kailangan ng dagdag na suporta ang isang gawain. Ang pagbabago sa ugali, gana o itsura ng alaga ay dahilan din para makipag-ugnayan sa beterinaryo nito.

Pag-usapan sa tao ang napansin mo. Maaari niyang tanggapin ang paalala, sabay na paglalakad o katulong para sa isang gawain habang nananatili sa kanya ang iba. Kung ang kalusugan, kakayahang gumalaw o kaligtasan ay nakaaapekto sa kakayahan niyang mag-alaga ng hayop, humingi ng tulong sa care team niya o lokal na serbisyo ng suporta para tukuyin ang mga opsyon.

Huwag hintayin ang krisis bago pag-isipan ang backup na pag-aalaga. Ang gabay sa pamumuhay mag-isa na may dementia ay may paraan ng pagkakasundo sa pag-check-in at praktikal na tulong habang nananatiling sentro ang pasya ng tao.

Paano namin pagpaplanuhan ang mga pagbabago sa hinaharap?

Itanong sa tao kung sino ang pagkakatiwalaan niyang mag-alaga sa hayop kung nasa ospital siya, wala sa bahay, o hindi na kayang gawin ang isang partikular na gawain. Isulat ang karaniwang nakagawian ng alaga, pagkain, detalye ng beterinaryo at mga taong pumayag tumulong. Panatilihin ang impormasyon sa lugar na madaling mahanap ng tao at ng mga pinagkakatiwalaang katulong, sa pahintulot ng tao.

Maaaring magbago ang plano. Suriin ito kapag nagbago ang nakagawian, kakayahang gumalaw o suporta ng tao, o kapag nagbago ang pangangailangan ng alaga. Kung kailangang lumipat, isali ang tao sa pagpapasya kung saan titira ang alaga at paano siya mananatiling nakikipag-ugnayan dito kapag praktikal. Ang maagang pagpaplano ay nagbibigay sa lahat ng mas maraming panahon para pag-isipan ang mga opsyong nagpoprotekta sa kagustuhan ng tao at pangangalaga sa hayop.

Ano ang gagawin kung hindi komportable ang pagbisita o gawain sa alaga?

Hayaang ang tao at ang hayop ang magtakda ng bilis. Mag-alok ng oras na magkasama lamang kung parehong mukhang komportable. Maaaring sapat na ang maikling pagbisita, pag-upo sa malapit, o pagtingin sa larawan ng alaga. Huminto kung mabalisa ang tao, lumayo ang hayop o mukhang nai-stress ito. Kasama sa mga ideya sa aktibidad ng site ang iba pang pamilyar na paraan ng pagsasama-sama.