Azịza mkpirikpi
Kwuo banyere ịnyịnya ala tupu ihe siri ike mee, ọ bụrụ na ọ ga-ekwe omume. Gee ntị n'ihe ịnyịnya ala pụtara maka onye ahụ, kekọrịta nchegbu pụrụ iche na-enweghị ikpe ụgha, wee kpebie nhọrọ njem ọnụ. Jụọ dọkịta, onye ọkachamara ịnyịnya ala ma ọ bụ ụlọ ọrụ akwụkwọ ikike obodo maka ndụmọdụ kpọmkwem.
- Malite mkparịta ụka dị jụụ n'oge ọ dị mma wee atụ anya ịlaghachi na ya.
- Gee ntị n'ihe ịnyịnya ala pụtara maka onye ahụ wee kparịta nchegbu pụrụ iche.
- Jụọ dọkịta ma ọ bụ onye ọkachamara ịnyịnya ala nwere ikike ka ha nyere aka nyochaa nchekwa.
- Kwado nhọrọ njem na-echekwa omume na njikọ onye ahụ nwere.
N'ibe a (akụkụ 6)
- Kedu mgbe m ga-amalite mkparịta ụka?
- Kedu ka m ga-esi kọwapụta nchegbu na-enweghị ịghọ esemokwu?
- Gịnị ka nwere ike inyere mkparịta ụka ọkachamara aka?
- Kedu ka anyị ga-esi kwado atụmatụ njem ọnụ?
- Gịnị ma m chere na njem na-esote nwere ike ịbụ ihe egwu?
- Kedu ka m ga-esi kwado onye ahụ mgbe ịnyịnya ala kwụsịrị?
Ịnyịnya ala nwere ike ịbụ akụkụ nke njirimara onye ahụ, nnwere onwe ya na omume kwa ụbọchị. Ikwu banyere mgbanwe ọdịnihu nwere ike isi ike maka onye ọ bụla. Ịmalite n’oge nwere ike ime ka e nwee ohere ige ntị, ihọrọ nhọrọ na ịnwale ụzọ ndị ọzọ isi aga. Ihe ederede a abụghị nyocha ịnyịnya ala ma ọ bụ mkpebi banyere ma onye kpọmkwem nwere nchekwa ịnyịnya ala.
Akwụkwọ Alzheimer’s Association banyere ọrịa ncheta na ịnyịnya ala, ndụmọdụ Dementia Australia banyere ịnyịnya ala na ntụziaka NHTSA maka ndị na-elekọta na-atụ aro atụmatụ n’ihu na itinye onye ahụ n’ime ya. Dọkịta, onye ọkachamara ịgwọ ịnyịnya ala na ụlọ ọrụ ikike obodo nwere ike inyere aka n’ajụjụ pụrụ iche.
Kedu mgbe m ga-amalite mkparịta ụka?
Malite tupu ihe ịnyịnya ala mee ka e kpebie ngwa ngwa, ọ bụrụ na ọ ga-ekwe omume. Họrọ oge jụụ mgbe onye ahụ anaghị akwado ịga ebe ọ bụla ma ọ bụ na-alọta n’njem na-enye nsogbu. Nke a nwere ike ịbụ mkparịta ụka mbụ n’ime ọtụtụ, ọ bụghị ọkwa otu ọkwa.
Jụọ ihe ịnyịnya ala pụtara maka onye ahụ. Ọ nwere ike ịbụ otú ha si gaa leta ndị enyi, zụta ihe, nyere ezinaụlọ aka, rụọ ọrụ ma ọ bụ nwee nnwere onwe. Ịkwenye ihe ahụ pụtara adịghị edozi ajụjụ nchekwa. Ọ na-egosi na ị ghọtara ihe a ga-atụfu na ihe mere atụmatụ ji dị mkpa.
Tinye onye ahụ n’nhọrọ banyere njem ọdịnihu ọ bụrụ na ọ chọrọ isonye. Ha nwere ike ịchọ onye pụrụ iche iji nyochaa ụgbọ ala, ụzọ a ma ama ma ọ bụ oge ụbọchị pụrụ iche. Dee nhọrọ ndị ha masịrị ma nwalee ha tupu ụbọchị siri ike, ọ bụrụ na ha kwenye.
Kedu ka m ga-esi kọwapụta nchegbu na-enweghị ịghọ esemokwu?
Kwuo banyere ihe pụrụ iche mere kama ikpe ikpe dị n’ozuzu. Dịka ọmụmaatụ, kọwaa ịla n’ụzọ a ma ama, ịhapụ akara ọtụtụ ụzọ, ma ọ bụ mmerụ ụgbọ ala nke ọ dị ụbọchị ole na ole gara aga. Kwuo ihe i hụrụ wee jụọ ihe onye ahụ cheturu ma ọ mere ya. Zere ịkpọ ha onye ịnyịnya ala ọjọọ ma ọ bụ nwalee ncheta ha site na ajụjụ.
Gee ntị n’echiche onye ahụ. Ha nwere ike ịbụ onye hụrụ mgbagwoju anya, ìhè na-egbu anya, ike gwụrụ ma ọ bụ nsogbu ọzọ. Ma ha nwekwara ike ịdị iche na nchegbu gị. Ejila otu mkparịta ụka dị ka ihe akaebe na onye ahụ ghọtara ma ọ bụ aghọtaghị ihe egwu ahụ. Debe okwu nke nsọpụrụ wee laghachi n’isiokwu ahụ mgbe e mesịrị ma onye ọ bụla ka nwere iwe.
Ndị Dementia Australia na-atụ aro mkparịta ụka dị mkpirikpi, ugboro ugboro na ilekwasị anya n’ihe onye ahụ na-eme nke ọma na nhọrọ njem dị mma. Ha na-adọkwa aka ná ntị na izonahụ igodo ma ọ bụ igbochi ụgbọ ala n’ihu ihe ọ bụla nwere ike ịkpata iwe n’oge atụmatụ mbụ. Ọ bụrụ na enwere nchegbu nchekwa dị egwu ozugbo, were usoro iji zere njem egwu ọzọ wee chọọ ndụmọdụ ngwa ngwa site n’aka ọkachamara.
Gịnị ka nwere ike inyere mkparịta ụka ọkachamara aka?
Dee ihe pụrụ iche mere na mgbe ha mere. Ihe atụ nwere ike ịgụnye ịla n’ihu ọdụ ụzọ, ịla n’ụzọ a ma ama, ịhapụ akara ma ọ bụ ịhụ mmerụ ọhụrụ na ụgbọ ala. Tinye ihe onye ahụ kwuru banyere njem na mgbanwe ahụike ma ọ bụ ọgwụ ha chọrọ ịkparịta ụka.
Debe ndetu n’ezi eziokwu na nzuzo. Esoghị ịdekọ n’nzuzo, ịso ma ọ bụ nwalee onye ahụ. Ọ bụrụ na onye ahụ kwenye, onye ezinaụlọ nọ n’ụgbọ ala ahụ nwere ike ikọrọ ihe ọ hụrụ. Nkọwa doro anya na-enye dọkịta ma ọ bụ onye ọkachamara ihe pụrụ iche ịkparịta ụka; ọ naghị achọpụta ihe kpatara ya ma kpebie ikike ịnyịnya ala.
Ihe ịrịba ama dị na ntụziaka Alzheimer’s Association bụ ihe kpatara ịchọ ndụmọdụ ọkachamara. Ha adịghị dochie nyocha pụrụ iche. Jụọ dọkịta onye ahụ banyere nzipu gaa onye ọkachamara ọrụ ahụike ma ọ bụ onye ọkachamara ọzọ nwere ikike na ịgwọ ịnyịnya ala. Lelee iwu ikike obodo na ụlọ ọrụ ikike steeti ma ọ bụ mpaghara.
Kedu ka anyị ga-esi kwado atụmatụ njem ọnụ?
Malite site na njem onye ahụ chọrọ ichekwa: ịhụ ndị enyi, zụta ihe, nleta ndị ọrụ ahụike, ekpere ma ọ bụ omume a ma ama. Maka nke ọ bụla, kparịta onye ga-anyịnya ụgbọ ala, nhọrọ njem ndị ha kwenyere ma nkwado ga-eme ka njem ahụ dị irè.
Nhọrọ nwere ike ịgụnye ụgbọ site n’aka ezinaụlọ ma ọ bụ enyi, ụgbọ taxi ma ọ bụ ọrụ ịnyịnya ụgbọ, njem ọha, njem obodo ma ọ bụ nnyefe maka ụfọdụ ihe ntinye. Ọrụ, ụgwọ na ịnweta ya dịgasị iche site n’ebe. Lelee ihe dị n’ebe gị kama iche na otu nhọrọ ga-arụ ọrụ maka mmadụ niile.
Nwalee ụzọ ma ọ bụ ọrụ ọnụ tupu ọ ghọọ naanị nhọrọ. Jụọ ma onye ahụ chọrọ onye na-aga ya ma ọ bụ ka ọ na-aga naanị ya. Akwụkwọ atụmatụ njem anyị nwere echiche maka ijigide njem ndị a ma ama na ịhapụ ohere igbanwe atụmatụ.
Gịnị ma m chere na njem na-esote nwere ike ịbụ ihe egwu?
Were nchegbu ahụ n’uche nke ọma wee hazie ụzọ ọzọ isi aga ebe ị na-achọ ndụmọdụ ngwa ngwa. Ọ bụrụ na onye ahụ ghọọ onye na-enweghị uche ngwa ngwa, NHS na-atụ aro enyemaka ahụike ozugbo; jiri ọrụ mberede obodo. Mgbanwe ngwa ngwa n’omume onye ahụ ekwesịghị ịbụ ihe a na-ewere dị ka esemokwu ịnyịnya ala a na-ahụkarị.
Maka nchegbu siri ike ndị ọzọ, kpọtụrụ dọkịta onye ahụ na ụlọ ọrụ ikike obodo maka usoro dị n’ebe ha bi. Esoghị ịdabere na nkwa ezinaụlọ ma ọ bụ akwụkwọ a iji kpebie ihe iwu chọrọ. Ọ bụrụ na ọ ga-ekwe omume, kọwaa atụmatụ ngwa ngwa ahụ na onye ahụ wee kpọrọ ha ka ha sonyere n’ihe ga-esote.
Kedu ka m ga-esi kwado onye ahụ mgbe ịnyịnya ala kwụsịrị?
Ịkwụsị ịnyịnya ala nwere ike ịdị ka ọnwụ n’ezi. Mara nke a n’ụzọ doro anya. Gaa n’ihu na-akpọ onye ahụ ka ọ bịa ebe na omume ndị dị mkpa ha. Nye nhọrọ banyere ụgbọ, oge na ndị ga-esoro ha, kama ịtụle njem dị ka ọrụ ị ga-achịkwa maka ha.
Kesaa ọrụ ịnyịnya ala na ndị ezinaụlọ ma ọ bụ enyi ma ọ bụrụ na onye ahụ kwenye. Jụọ ụlọ ọrụ obodo banyere njem maka ndị okenye ma ọ bụ ndị nwere nkwarụ. Lelee ụgwọ, oge, iwu nkpọ ndị ọrụ na ma a na-enye onye ga-esoro ya ikike. Obere nkọwa nwere ike ikpebi ma nhọrọ ọ bụla dị ka ọ bara uru.
Akwụkwọ nlekọta onwe onye nke onye na-elekọta na-ekpuchi ịjụ ndị ọzọ ka ha kekọrịta nkwado. Onye ahụ kwesịrị inwe ọtụtụ ike ikpebi ka ha si nọgide na-ejikọta ya na ndụ kwa ụbọchị.
Ebumnuche bụ ịchekwa nchekwa ma sọpụrụ ihe ịnyịnya ala pụtara maka onye ahụ. Malite mkparịta ụka n’oge, gee ntị, nweta ndụmọdụ ọkachamara wee kwadebe atụmatụ njem ọnụ.
Ajụjụ a na-ajụkarị
Mgbe ka m kwesịrị ikwu banyere ịnyịnya ala na ọrịa ncheta?
Malite mkparịta ụka ahụ n'oge, mgbe onye ọ bụla dị jụụ, kama ịchere mgbe ihe mberede dara. Mee ya nkenke wee nwee njikere ilaghachi na ya. Tinye onye ahụ n'atụmatụ maka njem na mgbanwe ọdịnihu.
Ọrịa ncheta naanị ka ọ na-agwa anyị ma onye ahụ nwere ike ịnyịnya ala?
Akwụkwọ a enweghị ike nyochaa ikike onye ahụ ịnyịnya ala ma ọ bụ kọwaa iwu ikike obodo. Jụọ dọkịta onye ahụ ma ọ bụ onye ọkachamara ịgwọ ịnyịnya ala nwere ikike maka nyocha pụrụ iche, wee lelee ụlọ ọrụ ikike obodo.
Gịnị ma enwere m nchegbu banyere ihe egwu ịnyịnya ala ozugbo?
Hazie ụzọ ọzọ ị ga-esi aga ebe ị na-achọ ndụmọdụ ngwa ngwa site n'aka dọkịta ma ọ bụ ụlọ ọrụ ikike obodo. Ọ bụrụ na onye ahụ ghọọ onye na-enweghị uche ngwa ngwa, chọọ enyemaka ahụike ozugbo site n'ọrụ mberede obodo.
Gịnị ka onye ahụ nwere ike ime mgbe ọ kwụsịrị ịnyịnya ala?
Nhọrọ nwere ike ịgụnye ụgbọ site n'aka ezinaụlọ ma ọ bụ enyi, ụgbọ taxi, ụgbọ ọha ma ọ bụ njem obodo. Ọdịdị dị, ụgwọ na ịnweta ya dịgasị iche, n'ihi ya kwadebe dabere na njem a na-ejikarị na nhọrọ onye ahụ.
Isi mmalite
Anyị na-ejikọ ndị otu na nyocha ndị ibe a tụkwasịrị obi. A lelere nke ọ bụla mgbe e melitere ibe a.
- Dementia & Driving · Alzheimer's Association
- Driving and dementia · Dementia Australia
- Older Drivers · National Highway Traffic Safety Administration
- Sudden confusion (delirium) · NHS