Tokanga

Kapau ʻe Tokoni ki he Tui Kofu ʻi he Dementia

Kuo fakalelei Lau ʻi he miniti 7Ko e tohi ʻa e kulupu ʻo Golden Moments · Ko e founga ʻo hotau tohi

Ko e tali nounou

Fakafaingofua ʻa e tui kofu ʻaki ʻa e foaki ʻa e kofu ʻoku ʻiloa, ngaahi filifili siʻisiʻi mo e taimi lahi. Kole muʻa ʻi he tokoni, tauhi ʻa e nima ʻi he kofu, pea tuku ke fai ʻe he tokotaha ʻa e me'a ʻoku loto ai. Talanoa mo e tokotaha fakatōketā kapau ʻoku faingataʻa fakafoʻou ʻa e tui kofu.

  • Foaki ha filifili siʻisiʻi ʻo e kofu ʻoku ʻiloa mo fiemaʻu ʻoku malu, ʻoua ʻe fakamaʻu ʻa e founga ʻoku ke loto ki ai.
  • Teuteu ʻa e kofu ʻi he tuʻunga ʻo e fakaʻaho, pea ʻaki ha fakamanatu puʻupuʻu ʻe taha ʻi he taimi.
  • Kole muʻa ʻi he tokoni pea tauhi ʻa e taʻe-fakaʻilo ʻo e tokotaha.
  • Talanoa mo e tokotaha fakatōketā kapau ʻoku faingataʻa fakafoʻou pe fakavave ʻa e tui kofu.
ʻI he peesi ni (5 ngaahi vahe)
  1. Ko e founga fēfē ke foaki ʻa e filifili ʻo ʻikai ko e puke?
  2. Ko e ngaahi sitepu siʻisiʻi ʻe fakafaingofua ai ʻa e tui kofu?
  3. Ko e founga fēfē ke tauhi ʻa e malu mo e ʻapasia?
  4. Ko e ngaahi kofu mo e ngaahi vaʻe ʻe lava ke mālie?
  5. Ko e hā ʻe fai kapau kuo faingataʻa fakafoʻou ʻa e tui kofu?

Ko e tui kofu ko e me’a fakafoki. ʻE lava ke faingataʻa ange ki ha taha ʻoku mahaki ʻi he dementia ʻa e filifili, ʻa e ngaahi fakakapau ʻo e kofu, pe ʻa e tuʻunga ʻo e ngaahi sitepu, ʻi he tuʻunga ʻo e taimi ʻi muʻa. ʻE lava foki ke ʻi ai ʻene loto lahi ki he kofu ʻoku ʻiloa pe ʻa e founga makehe. Ko e taumuʻa ko e tokoni ki he malu mo e filifili, ʻoku ʻikai ko e puke pe fakaʻaʻau ʻa e kofu ke hangē ko ha founga makehe.

Ko e talanoa ʻa e Alzheimer’s Association ki he tui kofu mo e lea ʻa Dementia Australia ki he tui kofu ʻoku fakaʻaongaʻi ʻa e taimi lahi, filifili faingofua, mo e tokoni ki he tokotaha ke fai ʻa e me’a ʻoku ne malava ki ai. Ko e peesi ni ʻoku ʻomi ai ha ngaahi fakakaukau lahi. Fehuʻi ki he tokotaha fakatōketā ki he palōpalema foʻou ʻi he tui kofu pe ngaahi palōpalema ʻo e moʻui kehe.

Ko e founga fēfē ke foaki ʻa e filifili ʻo ʻikai ko e puke?

Fehuʻi ki he tokotaha ko e hā ʻoku loto ke ne tui. Kapau ʻoku faingataʻa ke filifili mei he kofu lahi ʻi he kāpoti, foaki ʻa e filifili ʻe ua ʻoku ʻiloa. ʻE lava ke ne fili mei he sate lanu lanu sea pe ʻe lanu lanu ʻe, pe mei he sēvā pe kākītī. Ko e ua ko e kamata pē, ʻoku ʻikai ko e lao. Kapau ʻoku loto ʻa e tokotaha ke filifili mei he kofu lahi ange, muimui ki hono ʻulungaanga.

Tauhi ʻa e ngaahi loto ʻa e tokotaha ʻi he ʻeke. Ko e ngaahi lanu ʻoku ʻofa ki ai, ngaahi tui, mo e kofu ʻoku ʻiloa ʻe lava ke fakafaingofua ʻa e filifili. ʻOua ʻe fakaʻaʻau ʻene founga ʻaki ʻa e me’a ʻoku ke fakakaukau ʻoku lelei ange. Ko e kofu ʻoku ʻikai tatau ʻoku ʻikai ko e ʻuhinga ke fekauʻaki ai. Kapau ʻoku mālie ʻa e tokotaha pea ʻoku haohaoa ʻa e kofu ki he ʻeá, tuku ke tuʻu ʻa ene filifili.

ʻI he fakatau kofu, fakakaukau ki he mālie mo e me’a ʻe lava ʻe he tokotaha. ʻE lava ke tokoni ʻa e tui ʻoku mōlu, ngaahi faʻahinga ʻoku ʻiloa, mo e ngaahi kāpoti ʻe lava ke tuku ʻe ia. ʻE lava ke faingofua ange ʻa e ngaahi kāpoti kiʻi faingofua ki ha kakai, ka ʻe lava foki ke hā ʻa e ngaahi fuofua foʻou ʻo ofi. Kole muʻa ʻi he fakaʻikai ʻa e kofu ʻoku ʻofa ki ai pe ʻi he liliu ʻo e founga ʻo e ʻaho.

Ko e ngaahi sitepu siʻisiʻi ʻe fakafaingofua ai ʻa e tui kofu?

Filifili ha taimi ʻoku ʻi ai ha taimi ke ʻalu fakamalie ai. Ko e vave ʻe lava ke fakalahi ai ʻa e mamahi ʻo e ngāue. Ko ha potu mālie mo māmā ʻaki ʻa e kofu ʻoku faingofua ke sio ki ai ʻe lava ke tokoni. Fakamamaʻo ʻa e ngaahi meʻa kehe mei he feituʻu ʻoku tui ai ʻa e tokotaha, pea tuku ʻa e kofu kuo filifili ke ofi.

Teuteu ʻa e kofu ʻi he founga ʻoku loto ai ʻa e tokotaha ke ne tui ai. Foaki ʻa e meʻa ʻe taha ʻi he taimi, pea ngāue ʻaki ha lea puʻupuʻu, hangē ko e, “Ko ho sāt ʻeni.” Ko e fekau lahi hangē ko e, “Tui kofu” ʻe faingataʻa ke fai ai. Tuku ha taimi fakamaʻu ʻi he vahaʻa ʻo e sitepu ke ʻi ai ʻa e taimi ke ne mahino pea tali.

Tuku ke fai ʻe he tokotaha ʻa e konga kotoa ʻoku ne malava mo loto ki ai. Kapau ʻoku ʻikai ʻene mahino ʻa e hoko hono hokó, foaki ha fakamanatu pe fehuʻi pe ko e tokoni ʻe mahuʻinga. ʻOua ʻe toʻo ʻa e kofu ki ai pe fakaliliu ʻene sino ʻi he ʻikai ko e loto ʻa e tokotaha. Kapau ʻoku faingataʻa ha sitepu ʻe taha, tuku ʻo fehuʻi ko e hā ʻe lava ke fakafaingofua ai. ʻI he ngaahi taimi ko e toe feinga ʻi ha taimi kehe ʻe lahi ia.

Ko e founga fēfē ke tauhi ʻa e malu mo e ʻapasia?

Kole muʻa ʻi he nofo ʻi he potu pe tokoni ki he kofu. ʻOku lava ke loto ʻa e tokotaha ke tui ʻi he taʻe-ʻi ai ha taha, pe ke ʻi ai ha taha ofi ʻi he taʻe-tokoni ʻaki ʻa e nima. Muimui ki he me’a ʻoku ne kole ki ai. Kapau ʻoku fiemaʻu ha tokoni, fakamahino ʻa e me’a ʻoku ke fakakaukau ke fai, pea sivi pe ʻoku ʻi ai pe ʻene loto lelei ʻi he hokó.

Tauhi ʻa e tokotaha ʻi he kofu ʻoku ne loto ke ʻufi ai ʻi he taimi ʻoku liliu ai. Tāpui ʻa e matapā pe ʻa e kafu, pea ʻoua ʻe talanoa ki he ngaahi fakamatala taʻeʻiloa ʻi he feituʻu ʻoku lava ke fanongo ai ha kakai kehe. Kapau ʻoku tokoni ʻa e fāmili pe ʻa e tokotaha tokanga, kole pe ʻoku fiemaʻu ʻa e kakai ko ia. ʻE lava ke liliu ʻa e ngaahi loto ʻi he ʻaho ki he ʻaho, ko ia ʻoku ke sivi ai ʻi he taimi kotoa.

ʻE lava ke mamahi ʻa e fakamanatu ke liliu kofu. Foaki ha filifili maʻa, ʻoku ʻiloa, ʻoʻikai ʻaki ha valoa pe ha fakatonutonu ʻi he feituʻu lahi. Kapau ʻoku loto ʻa e tokotaha ke tui ʻaki ha kofu ʻoku ʻofa ki ai ʻi he taimi lahi, ʻe lava ke tokoni ʻa e kofu tatau pe ha tatau ke tauhi ʻa e filifili ʻoku ʻiloa. ʻOua ʻe liliu ʻa e liliu kofu ko ha tōʻonga ke fakatokanga ai ʻa e ʻilo pe ʻa e ʻofa ki he kiʻi malava ʻa e tokotaha.

Ko e talanoa ki he kaukau ʻoku ʻi ai ha ngaahi fakakaukau kehe ki hono tauhi ʻa e malu ʻi he ngāue tokanga ʻo e sino.

Ko e ngaahi kofu mo e ngaahi vaʻe ʻe lava ke mālie?

ʻOku ʻi ai ʻa e mālie ʻo fakatatau ki he tokotaha. Ko e kofu ʻoku mōlu, faingofua ke tui, pea ʻoku ʻiloa ʻe lava ke lelei ange ʻi he kofu foʻou ʻoku ʻi ai ha ngaahi kakapa lahi. Filifili ʻa e ngaahi vaʻe ʻoku mālie ki he tokotaha pea ʻoku ʻi ai ʻa e kakapa lelei. Ko e pepa tokoni ʻa e Alzheimer’s Association ki he tui kofu ʻoku fakaʻaongaʻi ke sivi ʻa e lōloa ʻo e kofu ke fakasiʻisiʻi ʻa e lavea ʻi he tuʻu.

Fakakaukau ki he vela mo e ngāue ʻo e ʻaho. ʻE fiefia ʻa e tokotaha ʻi he ngaahi kofu fakalua, ka sivi pe ʻoku ne ongoʻi vela lahi pe malu lahi. Kapau ʻe ʻalu ki tuʻa, ʻomi ha kofu ʻe lava ke fakahoko pe toʻo. Ko e Alzheimer’s Association ʻoku fakaʻaongaʻi ke filifili ʻa e ngaahi vaʻe mālie mo fakakaukau ki he taimi ʻo e ʻeá. Ko e ngaahi kaveinga ni ko e ngaahi fakamanatu ki ha talanoa mo e tokotaha, ʻikai ko e tikite pe ko e founga kofu ʻoku fiemaʻu.

Ko e hā ʻe fai kapau kuo faingataʻa fakafoʻou ʻa e tui kofu?

Kapau kuo liliu ʻaupito ʻa e tui kofu, fehuʻi ki he tokotaha ko e hā ʻoku faingataʻa ai, pea talanoa mo e tokotaha fakatōketā ʻo ʻene. Ko e Dementia Australia ʻoku fakahā foki ʻe lava ke faingataʻa ange ʻa e tui kofu ʻi he palōpalema ʻo e mata, ʻa e ngaahi meʻa-inu, pe ha mahaki kehe. ʻE lava ke tokoni ʻa e tokotaha fakatōketā ke sivi ʻa e ngaahi ʻuhinga ʻe lava. ʻOua ʻe tuku pe liliu ʻa e meʻa-inu ʻi he talanoa ʻo ha tohi lahi.

Kapau ʻoku vave ʻa e tokotaha ʻi he fakalilifu, kumi ha tokoni fakatōketā vave ʻaki ʻa e ngaahi tokoni fakavave ʻo ho feituʻu. Ko e talanoa ʻa e NHS ki he fakalilifu vave ʻoku pehe ʻe fiemaʻu ʻa e tokanga vave. Ko e fakatokanga ni ʻoku ʻi he fakalilifu vave, ʻikai ko e liliu siʻisiʻi ʻo e founga tui kofu ʻi he ʻaho ki he ʻaho.

Fakatokangaʻi ʻa e konga ʻo e founga ʻoku liliu: filifili ʻa e kofu, mamata ki ai, hiki ha kakapa, pe tauhi ʻa e ʻekiʻeki. Fakamahino ʻa e me’a kuo ke mamata ki ai mo e tokotaha mo ʻene tokotaha fakatōketā, kapau ʻoku loto ʻa e tokotaha. Ko ha faingataʻa foʻou ʻikai ʻe fakamahino ʻe ia pē ʻa e ʻuhinga ʻo ia. ʻOua ʻe fakakaukau ʻoku loto kiʻi ʻuhinga pe ʻoku kākā ʻa e tokotaha.

Kapau ʻoku ke tokoni ʻi he fale pe ʻi he feituʻu tokanga, kole ki he tokotaha pe ʻoku loto ke vahevahe ʻene ngaahi filifili mo ha tokoni kehe. Ko ha tohi siʻisiʻi ʻo e kofu ʻoku ʻofa ki ai, ʻene founga ʻoku ne fiefia ki ai, mo e fakamanatu ʻoku ngāue ʻe lava ke tokoni ke muimui ʻe he kakai kehe ʻi he ngāue tatau. Tauhi ʻa e tohi ni ke taʻe-fakaʻilo pea fakaʻofo ʻaki ia ʻi he taimi ʻoku liliu ai ʻa e loto ʻa e tokotaha.

ʻOku tuʻu pē ʻa e tokotaha ʻi he fatongia ʻo ʻene kofu ʻo fakatatau ki he loto ʻoku ne fiemaʻu. Foaki pē ʻa e tokoni ʻoku ne tali, tuku ʻa e taimi, pea tauhi ʻa e filifili ʻoku mālie kiate ia.

Ngaahi fehuʻi ʻoku faʻa hā

ʻE lava fēfē ke u tokoni ki ha taha ʻoku mahaki ʻi he dementia ke tui kofu?

Foaki ha taimi lahi ange, ʻoange ha filifili siʻisiʻi ʻo e kofu ʻoku ʻiloa, pea teuteu ʻa e me'a ʻe ngāue ʻaki ʻi he tuʻunga ʻo e ngāue. Foaki ha fakamanatu puʻupuʻu ʻe taha ʻi he taimi, pea tuku ke fai ʻe he tokotaha ʻa e konga ʻoku ne loto ke fai.

Kapau ʻoku loto ia ke tui ʻaki ʻa e kofu tatau?

Tauhi ʻa e fakatonutonu pe ʻa e mamahi ʻa e tokotaha. Kapau ʻoku ne loto, foaki ha kofu maʻa ʻi he founga ʻoku ʻiloa, pe ha tatau ʻo ha meʻa ʻoku ne ʻofa ai. Tauhi ʻene filifili kapau ʻoku mālie ʻa e kofu pea ʻoku haohaoa ʻi he tuʻunga ʻo e ʻeá.

ʻE tokoni nai au ki ha taha ke liliu kofu?

Fehuʻi pe ko e hā ʻa e tokoni ʻoku loto ki ai pe ʻoku mālie ia ke ʻi ai koe ʻi he ʻafungi. Foaki ʻa e malu ʻi he taimi ʻoku ne loto ai, pea ʻoua ʻe vave pe fakamaʻu ʻa e ngāue.

Ko e hā ʻa e taimi ke u fehuʻi ai ki he tokotaha fakatōketā ʻi he palōpalema ʻo e tui kofu?

Fehuʻi ki he tokotaha fakatōketā kapau ʻoku faingataʻa fakafoʻou pe liliu vave ʻa e tui kofu. ʻE lava ke ʻi ai ʻa e palōpalema ʻo e mata, ʻa e ngaahi meʻa-inu, pe ha mahaki kehe. Ko e fakalilifu fakavave ʻe fiemaʻu ai ha tokoni fakatōketā vave.

Ngaahi mataʻitohi

ʻOku mau fehokotaki ki he ngaahi kautaha mo e ngaahi ako ʻoku tukuhau ki ai ʻa e peesi ni. Naʻe siviʻi ʻa e tuʻunga kotoa ʻi he taimi naʻe fakalelei ai ʻa e peesi.

  1. Dressing and Grooming · Alzheimer's Association
  2. Getting dressed · Dementia Australia
  3. Dressing · Alzheimer's Association
  4. Sudden confusion (delirium) · NHS

Ko e loto ki ha keimi fiemālie?

Ngaahi foto lalahi, ʻikai ha taimi, ʻikai ha sikoa mo ʻikai ha me'a ke tuʻu ai. Keimi fakataha ʻi ho polotaʻi.

ʻAve ʻa e ngaahi keimi ni ʻiate koe

Ko e polokalama ʻatā ʻa Golden Moments ki he iPhone, iPad mo e Android: ngaahi ʻata foto lalahi, ngaahi keimi mo ho ngaahi foto fāmili, mo e ngaahi pēkiʻi foto ʻe ngāue ʻo ʻikai ha Wi‑Fi. ʻIkai ha ʻakaunti, ʻikai ha ngaahi tā fakalaka, taimi pe sikoa.