ตั้งค่าแท็บเล็ตหรือโทรศัพท์สำหรับผู้มีภาวะสมองเสื่อม

แท็บเล็ตเป็นวิธีที่น่ารักในการแบ่งปันรูปภาพ เพลง และเกมง่าย ๆ แต่ก็อาจทำให้สับสนได้ แตะพลาดครั้งเดียวก็เปิดแอปอื่น มีการแจ้งเตือนเด้งขึ้นมา ตัวอักษรเล็กจิ๋ว หรือหน้าจอมืดกลางเกม การตั้งค่าเล็กน้อยจากคุณแก้ปัญหาเหล่านี้ได้เกือบทั้งหมด

ขั้นตอนเหล่านี้ใช้การตั้งค่าที่มีมาในเครื่อง iPhone, iPad และ Android ชื่อเมนูอาจเปลี่ยนไปตามเวอร์ชันซอฟต์แวร์และผู้ผลิตเครื่อง ถ้าหน้าตาไม่เหมือนกัน ให้ทำตามหน้าของ Apple หรือ Google ที่ลิงก์ไว้สำหรับเครื่องของคุณ ชื่อเมนูในคู่มือนี้เขียนเป็นภาษาอังกฤษตามต้นฉบับ ถ้าเครื่องของคุณตั้งเป็นภาษาไทย ชื่ออาจต่างออกไป ให้มองหาเมนูที่มีความหมายใกล้เคียงกัน ตั้งค่าเองก่อนที่คุณจะนั่งลงด้วยกัน

ผู้มีภาวะสมองเสื่อมควรใช้แท็บเล็ตหรือโทรศัพท์ไหม

ขึ้นอยู่กับแต่ละคน หลายคนชอบใช้แท็บเล็ตเมื่อมีคนนั่งอยู่ข้าง ๆ แม้จะใช้คนเดียวไม่ไหว เริ่มจากการใช้ด้วยกัน เปิดแอปเดียว ครั้งละไม่กี่นาที ถ้าทำให้เพลิดเพลินและได้คุยกัน ก็ทำต่อไป ถ้าทำให้สับสนหรือหงุดหงิด อัลบั้มรูป หน้ากระดาษที่พิมพ์ หรือเพลง อาจเหมาะกับท่านมากกว่า กิจกรรมแบบพิมพ์ของเราเป็นทางเลือกหนึ่ง

โดยทั่วไปแท็บเล็ตใช้ง่ายกว่าโทรศัพท์ หน้าจอและภาพใหญ่กว่า และไม่ได้เป็นสายชีวิตเพื่อโทรฉุกเฉินของท่านด้วย

จะล็อกแท็บเล็ตหรือโทรศัพท์ให้ใช้แอปเดียวได้อย่างไร

ใช้ Guided Access (โหมดล็อกให้ใช้แอปเดียว) บน iPhone และ iPad หรือการปักหมุดแอป (app pinning) บน Android ทั้งสองอย่างทำให้หน้าจออยู่ที่แอปเดียวจนกว่าคุณจะใส่รหัส การแตะหรือปัดพลาดจึงเปิดอย่างอื่นไม่ได้

iPad และ iPhone: Guided Access

จากคำแนะนำ Guided Access ของ Apple

1. เปิด Settings (การตั้งค่า) แตะ Accessibility แล้วแตะ Guided Access และเปิดใช้งาน
2. ที่ Passcode Settings ตั้งรหัสผ่าน Guided Access คุณอนุญาตให้ใช้ Face ID หรือ Touch ID ได้ด้วย
3. ไม่บังคับ ที่ Display Auto-Lock เลือกว่าให้หน้าจอล็อกเร็วแค่ไหนระหว่างใช้งาน เพื่อไม่ให้หน้าจอมืดกลางเกม
4. เปิดแอปที่ต้องการใช้
5. กดปุ่มด้านข้างสามครั้งติดกัน (iPhone) ปุ่มด้านบน (iPad) หรือปุ่ม Home บนเครื่องรุ่นเก่า
6. ไม่บังคับ วงส่วนใดของหน้าจอที่ต้องการให้ไม่ตอบสนองต่อการแตะ แตะ Options (หรือ Session Settings) เพื่อปิดปุ่มปรับเสียงหรือหยุดไม่ให้หน้าจอหมุน
7. แตะ Start

หากต้องการจบการใช้งาน ให้กดปุ่มเดิมสามครั้งอีกครั้ง ใส่รหัสผ่าน แล้วแตะ End Apple ระบุว่าในซอฟต์แวร์รุ่นเก่าบางเวอร์ชันให้กดสองครั้งแทน

สำคัญ Apple ระบุว่า Crash Detection และ Emergency Services ใช้ไม่ได้ระหว่างเปิด Guided Access อย่าปล่อยให้ Guided Access ทำงานค้างไว้บนโทรศัพท์ที่ท่านอาจต้องใช้โทรฉุกเฉิน

Android: การปักหมุดแอป (app pinning)

จากวิธีใช้ Android ของ Google เรื่องการปักหมุดหน้าจอ

1. เปิดแอป Settings (การตั้งค่า)
2. แตะ Security (หรือ Security & location) แล้ว Advanced แล้ว App pinning ถ้าหาไม่เจอ ให้ดูหน้าช่วยเหลือของผู้ผลิตเครื่อง
3. เปิด App pinning ต้องใช้ PIN รูปแบบ หรือรหัสผ่านของคุณเพื่อเลิกปักหมุด
4. เปิดแอปที่ต้องการ ปัดขึ้นไปถึงกลางหน้าจอแล้วค้างไว้เพื่อเปิด Overview (หรือแตะ Overview ถ้าใช้การนำทางแบบ 3 ปุ่ม)
5. ที่ด้านบนของภาพตัวอย่างแอป แตะไอคอนของแอป แล้วแตะ Pin

หากต้องการเลิกปักหมุดเมื่อใช้การนำทางด้วยท่าทาง ให้ปัดขึ้นแล้วค้างไว้ ถ้าใช้การนำทางแบบ 3 ปุ่ม ให้แตะ Back และ Overview ค้างไว้ ถ้าใช้การนำทางแบบ 2 ปุ่ม ให้แตะ Back และ Home ค้างไว้ แล้วใส่ PIN รูปแบบ หรือรหัสผ่านของคุณ

มีโหมดที่เรียบง่ายกว่าสำหรับทั้งเครื่อง iPhone หรือ iPad ไหม

มี Assistive Access ของ Apple เปลี่ยนหน้าจอหลักปกติให้เรียบง่ายกว่า Apple อธิบายว่าออกแบบมาเพื่อให้ผู้ที่มีความบกพร่องด้านการรู้คิดใช้ iPhone ได้เองง่ายขึ้น มีส่วนต่าง ๆ บนหน้าจอใหญ่ขึ้นและฟีเจอร์ที่โฟกัสมากขึ้น Apple มีฟีเจอร์เดียวกันบน iPad ด้วย

• ใครเป็นผู้ตั้งค่า Apple แนะนำให้ผู้สนับสนุนที่ไว้ใจได้ เช่น คนในครอบครัวหรือผู้ดูแลที่รู้จักท่าน ช่วยเลือกแอปและฟีเจอร์
• เริ่มที่ไหน ไปที่ Settings > Accessibility > Assistive Access แตะ Set Up Assistive Access แล้ว Continue
• แอป คุณเลือกว่าจะให้แอปใดปรากฏ แอปของ Apple บางแอปมีเวอร์ชันเรียบง่ายพิเศษ และแอปอื่นส่วนใหญ่เพิ่มได้ในการออกแบบตามปกติ
• เลย์เอาต์ เลือก Rows (รายการที่อ่านง่าย) หรือ Grid (ส่วนต่าง ๆ ที่ใหญ่ขึ้นและเน้นภาพกับไอคอน)
• รหัสผ่าน คุณตั้งรหัสผ่าน Assistive Access แยกต่างหากเพื่อเข้า ออก หรือเปลี่ยนการตั้งค่า Apple แนะนำให้ตั้งบัญชี Apple สำหรับกู้คืนระหว่างการตั้งค่า เพราะถ้าไม่มี ลืมรหัสผ่านแล้วต้องรีเซ็ตเครื่อง

Assistive Access อาจเหมาะกับผู้ที่ใช้อุปกรณ์ของตัวเองทุกวัน ส่วน Guided Access หรือการปักหมุดแอปเร็วกว่าสำหรับการเล่นเกมด้วยกันครั้งหนึ่ง

จะทำให้ตัวอักษรและภาพใหญ่ขึ้นได้อย่างไร

เพิ่มขนาดตัวอักษรและการแสดงผล แล้วตรวจว่าปุ่มต่าง ๆ ยังพอดีกับหน้าจอ

iPhone และ iPad ตามคำแนะนำเรื่องขนาดตัวอักษรของ Apple ไปที่ Settings > Display & Brightness > Text Size แล้วลากแถบเลื่อน ถ้าต้องการตัวอักษรใหญ่ขึ้นอีก ไปที่ Settings > Accessibility > Display & Text Size > Larger Text Apple ระบุว่าตัวอักษรที่ใหญ่มากอาจทำให้แตะปุ่มบางปุ่มยากขึ้น ให้ปรับตามความเหมาะสม

Android ตามหน้าช่วยเหลือเรื่องข้อความและการแสดงผลของ Google เปิด Settings แล้วค้นหา Font size จากนั้นเลื่อนแถบ ค้นหา Display size เพื่อทำให้ทุกอย่างบนหน้าจอใหญ่ขึ้น คุณยังเปิด Bold text ได้ใต้ Accessibility > Display size and text บางแอปไม่ทำตามการตั้งค่าเหล่านี้

ในเกมอย่างจับคู่ภาพและหาภาพเหมือน คุณยังเลือกให้มีช่องหรือตัวเลือกน้อยลงได้ ซึ่งทำให้หน้าจอเรียบง่ายขึ้น

จะหยุดการแจ้งเตือนและป๊อปอัปได้อย่างไร

ปิดการแจ้งเตือนของแอปที่ไม่จำเป็น และใช้ Do Not Disturb (ห้ามรบกวน) ระหว่างทำกิจกรรม

iPhone และ iPad ไปที่ Settings > Notifications (การแจ้งเตือน) แตะแอปใต้ Notification Style แล้วปิด Allow Notifications (คู่มือการตั้งค่าการแจ้งเตือนของ Apple) หากต้องการปิดเสียงสายโทรเข้า การแจ้งเตือน และข้อความแจ้งชั่วคราว ให้เปิด Control Center (ศูนย์ควบคุม) แล้วเปิด Do Not Disturb จากปุ่ม Focus (โฟกัส) (วิธีใช้ Do Not Disturb ของ Apple) คุณตั้งเวลาล่วงหน้าได้ที่ Settings > Focus > Do Not Disturb > Set a Schedule

Android ปัดลงจากด้านบนของหน้าจอแล้วแตะ Do Not Disturb หรือไปที่ Settings > Modes > Do Not Disturb (วิธีใช้ Do Not Disturb ของ Google) ใต้ Notification filters คุณเลือกได้ว่าคนและแอปใดยังติดต่อเข้ามาได้ การตั้งค่าต่างกันไปตามผู้ผลิตเครื่อง

จะทำหน้าจอหลักให้เรียบง่ายได้อย่างไร

เก็บแอปที่คุ้นเคยไว้ไม่กี่แอปบนหน้าจอเดียว และย้ายที่เหลือให้พ้นสายตา ไม่มีการตั้งค่าเดียวสำหรับเรื่องนี้ เป็นเรื่องของการเอาความรกออก

• เลือกสามถึงหกแอป เช่น รูปถ่าย เพลง แอปวิดีโอคอล และหนึ่งเกม
• วางไว้บนหน้าจอแรก ในตำแหน่งเดิมทุกครั้ง และย้ายทุกอย่างที่เหลือไปหน้าจอที่สองหรือโฟลเดอร์
• ใช้วอลเปเปอร์ธรรมดาที่คอนทราสต์สูง เช่น สีเดียวหรือรูปที่คุ้นเคยหนึ่งรูป เพื่อให้ไอคอนเด่น
• ลบแอปที่ไม่จำเป็น แอปน้อยลงหมายถึงโอกาสสับสนน้อยลงและข้อมูลที่ถูกเก็บน้อยลง
• พิจารณา Assistive Access บนอุปกรณ์ Apple ถ้าอยากให้เครื่องทำเรื่องนี้ให้

แล้วเรื่องระดับเสียงล่ะ

ตั้งระดับเสียงที่สบายก่อนยื่นอุปกรณ์ให้ท่าน เมื่อใช้ Guided Access คุณปิดปุ่มปรับเสียงได้ เสียงจะได้ไม่เปลี่ยนกลางกิจกรรม ตรวจว่าใส่เครื่องช่วยฟังและใช้งานได้ดี

ควรวางแท็บเล็ตไว้ที่ไหน

ให้ขาตั้งและจุดชาร์จถาวร

• ขาตั้งหรือเคส ที่ตั้งแท็บเล็ตตรงบนโต๊ะ ทำให้ไม่ต้องมีใครถือ และชี้ได้ง่ายขึ้น
• จุดชาร์จจุดเดียว ที่ไม่เปลี่ยนที่ ดีที่สุดคือแท่นชาร์จบนโต๊ะในห้องที่ใช้ทุกวัน แท็บเล็ตจะมีไฟเต็มและอยู่ที่เดิมเสมอ
• ลดแสงสะท้อน วางหน้าจอให้ห่างจากหน้าต่างที่สว่าง

อยู่หน้าจอเท่าไรจึงพอดี

ไม่มีตัวเลขนาทีที่ถูกต้อง ตั้งเป้าให้เป็นช่วงสั้น ๆ ที่ใช้ด้วยกัน เป็นส่วนหนึ่งของวันที่เต็มไปด้วยการเคลื่อนไหว ดนตรี งานบ้าน การพูดคุย และเวลาอยู่กลางแจ้ง เพราะช่วงเย็นที่วุ่นวายอาจเพิ่มความกระสับกระส่ายช่วงปลายวัน จึงพิจารณาให้กิจกรรมหน้าจออยู่ในช่วงเช้ากว่า ดูกิจกรรมสงบ ๆ สำหรับช่วงบ่ายแก่

การใช้แท็บเล็ตด้วยกัน ไม่ใช่ให้เป็นพี่เลี้ยง ทำให้ยังเป็นเรื่องของการอยู่ด้วยกัน คู่มือเรื่องการเล่นเกมด้วยกันของเราอธิบายวิธี

จะปกป้องความเป็นส่วนตัวของท่านบนอุปกรณ์ได้อย่างไร

จำกัดสิ่งที่แอปเก็บได้ และอย่าคิดว่ากฎหมายความเป็นส่วนตัวด้านสุขภาพคุ้มครองอยู่ กระทรวงสาธารณสุขและบริการมนุษย์ของสหรัฐฯ (HHS) อธิบายว่ากฎของ HIPAA โดยทั่วไปไม่คุ้มครองข้อมูลสุขภาพที่เก็บไว้หรือเข้าถึงผ่านโทรศัพท์และแท็บเล็ตส่วนตัว ในกรณีส่วนใหญ่ HIPAA ยังไม่คุ้มครองข้อมูลที่ป้อนลงในแอปเพื่อใช้ส่วนตัว เว้นแต่แอปมาจากผู้ให้บริการทางการแพทย์ แผนประกันสุขภาพ หรือผู้ร่วมงานของหน่วยเหล่านั้น นี่เป็นกฎหมายของสหรัฐฯ ส่วนกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลในประเทศของคุณอาจต่างออกไป

HHS แนะนำให้

• หลีกเลี่ยงแอปที่ไม่จำเป็นหรือแอปสุ่ม ๆ โดยเฉพาะแอป “ฟรี”
• ไม่ให้แอปเข้าถึงตำแหน่งที่ตั้ง เว้นแต่จำเป็นจริง ๆ เช่น แผนที่

และควรพิจารณาด้วย

• ตั้งรหัสผ่าน ให้อุปกรณ์ และจดไว้ในที่ปลอดภัย
• ตรวจสิทธิ์ เรื่องรูปถ่าย กล้อง ไมโครโฟน รายชื่อติดต่อ และตำแหน่งที่ตั้ง และปิดสิ่งที่แอปไม่จำเป็นต้องใช้
• ตรวจว่าแอปเก็บอะไร ก่อนติดตั้ง คู่มือเรื่องการเลือกแอปและเกมสำหรับผู้มีภาวะสมองเสื่อมของเรามีเช็กลิสต์ความเป็นส่วนตัว
• ระวังเรื่องรูปครอบครัว แชร์เฉพาะรูปที่ท่านสบายใจ และรู้ว่าแอปเก็บรูปไว้ที่ไหน ในจับคู่รูปถ่าย รูปที่คุณเลือกอยู่ในเบราว์เซอร์ของคุณ
• ปิดการซื้อในแอป หรือลบรายละเอียดการชำระเงินออกจากบัญชีที่ท่านใช้